17.12.09

Η εγκεφαλική διέγερση ανακουφίζει τους πάσχοντες από ινομυαλγία


Η ηλεκτρική διέγερση του εγκεφάλου παρέχει σημαντική ανακούφιση που μπορεί να διαρκέσει για αρκετές εβδομάδες στους ασθενείς με ινομυαλγία, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύονται στο Arthritis and Rheumatism. Η διακρανιακή άμεση ηλεκτρική διέγερση (tDCS), όπως ονομάζεται, είναι εύκολη στην εφαρμογή και έχει μόνο σπάνιες και ελάχιστες παρενέργειες, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης που διενεργήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο στη Βραζιλία. Ο Δρ Φελίπε Φρεγκνι του Νοσοκομείου Μπεθ-Ισραήλ και της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ χώρισε 32 γυναίκες με ινομυαλγία και μέτρια έως σοβαρό πόνο σε τρεις ομάδες: η πρώτη ομάδα υπεβλήθη σε tDCS του πρωτοπαθούς κινητικού φλοιού, την κύρια περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει την κίνηση. Η δεύτερη ομάδα υπεβλήθη σε tDCS του πλαγιοπίσθιου προμετωπιαίου φλοιού, τμήμα των μετωπιαίων λοβών που εμπλέκεται στην σκέψη και η τρίτη ομάδα υπεβλήθη σε ψευδή διέγερση. Η συνεδρία έκαστης ομάδας διαρκούσε 20 λεπτά για πέντε ημέρες. Ο Δρ Φρεγκνι παρατήρησε ότι η tDCS του πρωτοπαθούς κινητικού φλοιού ήταν σημαντικά αποτελεσματικότερη στην ανακούφιση του πόνου από την tDCS του πλαγιοπίσθιου προμετωπιαίου φλοιού ή την ψευδή διέγερση. Οι δύο τελευταίες ομάδες πέτυχαν όμοια χαμηλά επίπεδα ανακούφισης.

Οι επιδράσεις της tDCS ήταν ορατές μέχρι και την 21η ημέρα της περιόδου παρακολούθησης των ασθενών, αν και παρατηρήθηκε κάποιος περιορισμός της επίδρασης μετά τις 21 ημέρες. Η βελτίωση που παρατηρήθηκε, κατά μέσο όρο σχεδόν 50%, δείχνει μια σημαντική μείωση του πόνου, ειδικά διότι οι ασθενείς είναι πολύ ανεπηρέαστοι από άλλες μορφές ιατρικής θεραπείας. Περαιτέρω, η βελτίωση αυτή μπορεί να κινητοποιήσει τους πάσχοντες να επαναλάβουν καθημερινές δραστηριότητες που απαιτούν την συγκεκριμένη βελτίωση. Η βελτίωση που καταγράφηκε στην κινητική λειτουργικότητα μπορεί να αποδοθεί στη μείωση του πόνου και άρα μπορεί να είναι αποτέλεσμα περισσότερης σωματικής δραστηριότητας ή εναλλακτικά να οφείλεται σε διέγερση του κινητικού φλοιού.
Η τεχνική πάντως έγινε καλά ανεκτή με ελάχιστες και σπάνιες παρενέργειες, όπως ήπια ερυθρότητα του δέρματος στο σημείο της εφαρμογής, υπνηλία κατά τη διάρκεια της συνεδρίας και ζαλάδα μετέπειτα.

11.12.09

ΑΛΛΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ: Πόνος στη μέση - Οσφυαλγία

Σύμφωνα με τον Ιατρό Τσουνάκη Σταμάτη στο health.in.gr, 80 στους 10 ενήλικους θα εμφανίσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους "πόνο στη μέση", ένα ιδιαίτερα ενοχλητικό σύμπτωμα το οποίο, στις περιπτώσεις που δεν καθηλώνει τον ασθενή, τουλάχιστον περιορίζει τις καθημερινές του δραστηριότητες. Επειδή συνήθως ο πόνος σχετίζεται με τη σπονδυλική στήλη, ας αναφερθούμε στην ανατομία της περιοχής. Η σπονδυλική στήλη αποτελεί ακριβώς μια στήλη οστών, τα οποία ονομάζονται σπόνδυλοι. Για να είναι δυνατή η κίνηση μεταξύ των σπονδύλων χωρίς να "τρίβονται" ο ένας πάνω στον άλλο (π.χ., όταν θέλουμε να σκύψουμε), ανάμεσά τους υπάρχει ένα "μαξιλαράκι", ο μεσοσπονδύλιος δίσκος.
Βασικός σκοπός της σπονδυλικής στήλης είναι να στηρίζει το σώμα, αλλά και να προστατεύει ένα πολύτιμο όργανο που βρίσκεται μέσα σε αυτήν, το νωτιαίο μυελό. Ο νωτιαίος μυελός αποτελεί συνέχεια του εγκεφάλου και από αυτόν ξεκινούν τα περισσότερα νεύρα, για να καταλήξουν, αφού περάσουν ανάμεσα από τους σπονδύλους, στα άνω και τα κάτω άκρα, αλλά και σε μυς του κορμού. Η συμπίεση ή βλάβη αυτών ακριβώς των νεύρων προκαλεί το δυσάρεστο συναίσθημα που αποκαλούμε οσφυαλγία.

Αναφερόμενοι στον όρο αυτόν εννοούμε τον έντονο πόνο που εντοπίζεται στην οσφυϊκή χώρα (δηλαδή χαμηλά στη μέση). Επομένως, η οσφυαλγία δεν αποτελεί από μόνη της νόσημα, αλλά είναι ένα σύμπτωμα -ένα υποκειμενικό αίσθημα δηλαδή- που μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορες καταστάσεις. Καθώς η οσφυαλγία αποτελεί σύμπτωμα, ως εκ τούτου, συνήθως συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα και σημεία που στο σύνολό τους συνιστούν την κλινική εικόνα κάθε νοσήματος. Τα συμπτώματα που συνοδεύουν πολλές φορές την οσφυαλγία μπορεί να είναι ακόμα πιο χαρακτηριστικά και να βοηθήσουν τελικά το γιατρό να θέσει την τελική του διάγνωση. Τέτοια συμπτώματα είναι τα εξής:
  • Μυϊκή θλάση ή τράβηγμα των μυών της οσφυϊκής μοίρας. Πρόκειται για το αίσθημα σφιξίματος ή σύσπασης των μυών της περιοχής και εμφανίζεται συνήθως έπειτα από έντονη άσκηση. Το σύμπτωμα αυτό πολλές φορές προηγείται κατά ένα 24ωρο από την εκδήλωση της οσφυαλγίας.
  • Γενικευμένη μυαλγία. Πολλές φορές μπορεί πέραν του πόνου στη μέση, να "πονά όλο το σώμα μας". Ενδέχεται, για παράδειγμα, να μην μπορούμε να στρίψουμε το κεφάλι μας, καθώς πονά ο αυχένας μας, να νιώθουμε μια γενικότερη αδυναμία και να έχουμε την αίσθηση ότι κουραζόμαστε πολύ εύκολα.
  • Οίδημα, ερυθρότητα και αύξηση της θερμότητας της περιοχής. Για ένα γιατρό, όλα αυτά με μια λέξη σημαίνουν φλεγμονή. Με απλά λόγια, η περιοχή που μας πονά εμφανίζεται πρησμένη, είναι ζεστή και έχει μια έντονη κόκκινη απόχρωση.
  • Γενικευμένη αδυναμία, απώλεια βάρους. Συνήθως αυτά τα συμπτώματα εμφανίζονται όταν η οσφυαλγία είναι αποτέλεσμα πιο σοβαρών καταστάσεων, όπως, για παράδειγμα, σοβαρά ρευματικά νοσήματα ή ακόμα και ανάπτυξη όγκου ή μεταστάσεων.
  • Αντανάκλαση ή επέκταση του πόνου. Ο πόνος συχνά δεν εστιάζεται στη συγκεκριμένη περιοχή της οσφύος, αλλά επεκτείνεται προς τα κάτω άκρα ή αντανακλά στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα.
  • Υψηλός πυρετός. Σε ορισμένες περιπτώσεις το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα μετά τον πόνο είναι ο υψηλός και κατά κύματα πυρετός. Σε αυτή την περίπτωση, ο ασθενής είναι ιδιαίτερα ανήσυχος και οδηγείται πολύ γρήγορα στο γιατρό, προκειμένου να ανακουφιστεί.
Ποια νοσήματα μπορεί να συνοδεύονται από οσφυαλγία;  
  • Διάταση ή τραυματισμός των οσφυϊκών μυών. Είναι συνήθως αποτέλεσμα τραυματισμού κατά τη διάρκεια κάποιου σπορ -ιδιαίτερα συχνό, εάν δεν έχει προηγηθεί καλό ζέσταμα-, αλλά και έντονης φόρτισης της σπονδυλικής μας στήλης, είτε λόγω κακής τεχνικής κατά την ανύψωση βαρέων αντικειμένων είτε λόγω παχυσαρκίας (μην ξεχνάμε ότι το βάρος μας το "κρατά" η σπονδυλική στήλη).
  • Νόσος ή τραυματισμός κάποιου σπονδύλου. Κατάγματα κάποιων σπονδύλων (π.χ., ύστερα από κάποιο πέσιμο ή λόγω οστεοπόρωσης) ή ανάπτυξη ευμεγεθών οστεοφύτων (των αλάτων όπως -κακώς- συνηθίζεται να λέγεται) εκδηλώνονται κατά πρώτον με έντονη οσφυαλγία.
  • Φλεγμονώδεις αρθρίτιδες. Πρόκειται για ρευματικά νοσήματα που προσβάλλουν τις αρθρώσεις μεταξύ των σπονδύλων και, εκτός από τα άλλα συμπτώματα και σημεία, εμφανίζουν και πόνο στη μέση.
  • Πρόπτωση μεσοσπονδυλίου δίσκου. Οι περισσότεροι έχουν συνδέσει την οσφυαλγία με τη "δισκοπάθεια". Όταν ο μεσοσπονδύλιος δίσκος μετατοπίζεται, τότε πιέζει παρακείμενα νεύρα και προκαλείται το έντονο αίσθημα του πόνου. Επειδή μάλιστα τα νεύρα αυτά καταλήγουν στα κάτω άκρα, παρατηρείται επέκταση του πόνου προς την οπίσθια επιφάνεια του ενός ή και των δύο ποδιών, οπότε το σύμπτωμα ονομάζεται οσφυοϊσχιαλγία.
  • Ανάπτυξη όγκου ή μετάσταση όγκου στη σπονδυλική στήλη. Σε αυτή την περίπτωση η έναρξη των συμπτωμάτων είναι ύπουλη και πολλές φορές μπορεί να προηγηθούν άλλα συμπτώματα, λιγότερο έντονα και λιγότερο σαφή, όπως απώλεια βάρους, αδυναμία κ.λπ.
  • Λοίμωξη. Όταν μιλάμε για λοίμωξη εννοούμε ότι η βασική αιτία είναι κάποιο μικρόβιο. Η λοίμωξη σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να αφορά στο μεσοσπονδύλιο διάστημα, στο σπόνδυλο (οστεομυελίτιδα) ή στο νεφρό. Στην περίπτωση που η λοίμωξη αφορά στο νεφρό μιλάμε για πυελονεφρίτιδα, και η εντόπιση του πόνου δεν σχετίζεται με τη σπονδυλική στήλη, αλλά με τη γειτνίαση του νεφρού με την περιοχή της οσφύος.
  • Νεφρολιθίαση. Ακριβώς για τον ίδιο λόγο που εξηγήσαμε παραπάνω, η ανάπτυξη πέτρας στο νεφρό εκδηλώνεται με πόνο στη μέση. 
Το καλό ιστορικό, σε συνδυασμό με την αντικειμενική εξέταση, μπορεί να βοηθήσει πολύ ένα γιατρό να καταλήξει σε συμπεράσματα σχετικά με τα αίτια της οσφυαλγίας. Είναι μάλιστα αρκετά πιθανό να βασιστεί μόνο σε αυτά και να δώσει οδηγίες χωρίς άλλες εξετάσεις. Εφόσον όμως υποψιάζεται κανείς πιο σοβαρές καταστάσεις, θα πρέπει να προχωρήσει σε εκτεταμένες εργαστηριακές εξετάσεις:

  • Απλές ακτινογραφίες της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
  • Εξετάσεις αίματος και ούρων.
  • Μαγνητική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης. Σε αυτήν τη σύγχρονη και δαπανηρή εξέταση, ο ασθενής τοποθετείται σε ισχυρά μαγνητικά πεδία και έτσι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής λαμβάνει μαγνητικά σήματα, τα οποία ανασυνθέτει δημιουργώντας εικόνες κάθετων και οριζόντιων τομών της συγκεκριμένης περιοχής. Πλεονεκτεί απέναντι στην Αξονική Τομογραφία, αφενός γιατί δεν έχει καθόλου ακτινοβολία, αφετέρου γιατί μας δίνει πολύ καλές εικόνες για το μυοσκελετικό και το νευρικό σύστημα.
  • Αξονική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης. Αντί για τις απλές ακτινογραφίες, με τη βοήθεια υπολογιστή σχηματίζεται η εικόνα τομής της περιοχής που σαρώνουν οι ακτίνες.
  • Ηλεκτρομυογραφήματα και μελέτες νευρικής αγωγιμότητας
  • Σπινθηρογραφήματα οστών
Θεραπευτικά Μέτρα για την Αντιμετώπιση της Οσφυαλγίας
Περιορισμένης διάρκειας κλινοστατισμός
Χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (με συμβουλή γιατρού)
Χρήση μυοχαλαρωτικών ή και άλλων αναλγητικών εφόσον ο γιατρός το κρίνει απαραίτητο
Χειρουργική θεραπεία, η οποία αφορά στις πιο σοβαρές καταστάσεις

Έπειτα από ένα "τράβηγμα" κατά τη διάρκεια άθλησης, η ξεκούραση, ο κλινοστατισμός και η χρήση αντιφλεγμονωδών οδηγούν σε σταδιακή αλλά σύντομη ανάρρωση. Το ίδιο θα συμβεί και στην περίπτωση που ο πόνος είναι αποτέλεσμα πυελονεφρίτιδας, οπότε η εφαρμογή κατάλληλης αντιμικροβιακής θεραπείας θα οδηγήσει σε ανακούφιση σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Ασθενείς όμως που εμφανίζουν πόνο στη μέση λόγω ανωμαλιών των σπονδύλων ή των νωτιαίων νεύρων, μπορεί να υποφέρουν ακόμα και χρόνια. Σε αυτούς υπάρχει η πιθανότητα να αποτύχει η συντηρητική θεραπεία, οπότε τίθεται θέμα ακόμα και χειρουργικής αποκατάστασης της βλάβης. Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να τονίσουμε ότι υπάρχει έντονη συζήτηση για το εάν και πότε θα καταφύγει κανείς στη χειρουργική θεραπεία, καθώς και για την αποτελεσματικότητά της. Πάντως, ο θεράπων γιατρός είναι αυτός που θα εκτιμήσει τα στοιχεία που διαθέτει και, αφού εξηγήσει στον ασθενή τις προοπτικές μιας χειρουργικής θεραπείας, θα τον καθοδηγήσει στο νευροχειρουργό ή (σπανιότερα) στον ορθοπεδικό για την επέμβαση.

Tι να κάνω όταν με «πιάνει» η μέση μου;
Nα ξαπλώσετε στο κρεβάτι ανάσκελα, σε μια θέση που δεν σας προκαλεί πόνο, βάζοντας ένα μαξιλάρι κάτω από τα γόνατα. Eπίσης, μπορείτε να βάλετε και μια θερμοφόρα στη μέση, γιατί τα ζεστά επιθέματα βοηθούν τους μυς να χαλαρώσουν. Παρόμοια δράση (χαλάρωση των μυών μέσω της θερμότητας) έχουν και τα έμπλαστρα και οι αλοιφές που διατίθενται στα φαρμακεία. Kαλό είναι, πάντως, σύμφωνα με τους φυσικοθεραπευτές, να βάζετε τη θερμοφόρα ή το έμπλαστρο το βράδυ ή πριν το μεσημεριανό ύπνο και όχι λίγο πριν σηκωθείτε από το κρεβάτι.

Όταν πονάει η μέση μου, να πάρω ένα παυσίπονο;
Eίναι προτιμότερο να πάρετε ένα αντιφλεγμονώδες, το οποίο έχει τόσο αναλγητική όσο και αντιφλεγμονώδη δράση. Tα αντιφλεγμονώδη, όμως, δεν πρέπει να λαμβάνονται περισσότερο από 7-10 μέρες, ενώ η πιθανή συνέχιση της αγωγής γίνεται μόνο καθ’ υπόδειξη του γιατρού. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει ανακούφιση, τα αντιφλεγμονώδη μπορεί να συνδυαστούν και με απλά αναλγητικά (παρακεταμόλη).

Υπάρχουν ασκήσεις που προκαλούν ανακούφιση από το πόνο;Oι ασκήσεις για τους κοιλιακούς και τους ραχιαίους είναι οι πιο κατάλληλες για τη μυϊκή ενδυνάμωση του κορμού και συμβάλλουν στη μείωση της συχνότητας και της έντασης των επεισοδίων οσφυαλγίας. Bέβαια, με τις ασκήσεις αυτές θα ασχοληθείτε συστηματικά αφού περάσει η οξεία φάση του πόνου (τον τρόπο που θα κάνετε τις ασκήσεις θα σας τον υποδείξει ο ειδικός, π.χ. ο ορθοπεδικός, ο φυσίατρος ή ο φυσικοθεραπευτής). Eπίσης, το κολύμπι θεωρείται ιδανική άσκηση για την ενδυνάμωση του κορμού.

Ποιες στάσεις του σώματος καταπονούν τη μέση;
Nα θυμάστε ότι η σπονδυλική στήλη μοιάζει με το γράμμα «ς» . Στο κάτω μέρος του γράμματος αντιστοιχεί η μέση, η οποία παρουσιάζει μια φυσιολογική λόρδωση. H κακή στάση του σώματος (π.χ. όταν «βουλιάζετε» στον καναπέ ή στην καρέκλα του γραφείου) αλλοιώνει τη φυσιολογική λόρδωση της μέσης, προκαλώντας ταυτόχρονα και αλλαγή στο κύρτωμα της πλάτης (καμπούριασμα). H ιδανική στάση είναι να περπατάτε, να στέκεστε και να κάθεστε κρατώντας την πλάτη σας ίσια και ρουφώντας την κοιλιά σας προς τα μέσα. Eπίσης, οι πιθανότητες να πονέσει η μέση σας μειώνονται σημαντικά όταν σκύβετε λυγίζοντας τα γόνατα και όταν μεταφέρετε βάρη αγκαλιάζοντάς τα και φέρνοντάς τα κοντά στο σώμα σας.

Tι να κάνω όταν ξυπνάω με «πιασμένη» μέση;
Λάβετε υπόψη σας ότι συχνά το λουμπάγκο (το έντονο μυϊκό πιάσιμο που καθηλώνει τον ασθενή) παρουσιάζεται όταν κάποιος σηκώνεται απότομα από το κρεβάτι ή σκύβει να βάλει τις παντόφλες του. Γι’ αυτό, μη βιαστείτε να σηκωθείτε από το κρεβάτι. Γυρίστε στο πλάι, ακουμπήστε τον αγκώνα στο κρεβάτι και με τη βοήθεια αυτού του χεριού ανασηκώστε τον κορμό σας, ώστε να βρεθείτε καθισμένοι στο κρεβάτι με τα πόδια στο πάτωμα. Mείνετε σε αυτή τη στάση για λίγο. Στη συνέχεια, πατήστε γερά στα πόδια σας και σηκωθείτε. Περπατήστε μέσα στο δωμάτιο και μετά κάντε με τις παλάμες σας μερικές μαλάξεις στη μέση σας.

Πότε να κάνω φυσικοθεραπεία;
Η αναλγητική-αντιφλεγμονώδης μορφή φυσικοθεραπείας μπορεί να ξεκινήσει αμέσως, ενώ η φάση της κινησιοθεραπείας εφαρμόζεται εφόσον υποχωρήσει η οξεία φάση του πόνου στη μέση. H πρώτη μορφή φυσικοθεραπείας στοχεύει στη χαλάρωση των μυών της μέσης με διάφορες μεθόδους (μαλάξεις, ηλεκτροθεραπεία, διαθερμίες, υπερήχους). Mετά την ολοκλήρωση αυτού του κύκλου φυσικοθεραπειών μπορεί να ακολουθήσει η κινησιοθεραπεία, καθώς και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης των κοιλιακών και των ραχιαίων μυών.
Πηγή: medvoi365.gr 

7.12.09

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΧΡΟΝΙΑΣ ΚΟΠΩΣΗΣ & ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ

Συντονίστρια: Ε. Ρώμα-Γιαννίκου


Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης
Η κόπωση είναι ένα πολύ κοινό σύμπτωμα, που αφορά σε όλες τις ηλικίες. Το 11% των παιδιών σχολικής ηλικίας που επισκέπτονται για διάφορες αιτίες τον παιδίατρό τους, αναφέρουν και κόπωση. Όταν η κόπωση είναι παρατεταμένη, επίμονη ή υποτροπιάζουσα, εξουθενωτική σε μικρή σωματική ή πνευματική προσπάθεια, τότε αποτελεί το κύριο σύμπτωμα ενός αινιγματικού κλινικού συνδρόμου, του συνδρόμου της χρόνιας κόπωσης. Για να τεθεί η διάγνωση του συνδρόμου της χρόνιας κόπωσης, ένας ασθενής πρέπει να παρουσιάζει παρατεινόμενη (>6 μήνες) κόπωση, κλινικά αποδεδειγμένη, χρονικά καθορισμένης έναρξης, που δεν οφείλεται σε γνωστά αίτια, δεν υποχωρεί με την ανάπαυση και έχει αποτέλεσμα σημαντική μείωση των επαγγελματικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων του ατόμου.

Επιπλέον, πρέπει να πληροί τουλάχιστον τέσσερα από τα εξής κριτήρια (Fukuda et al, 1994):- Διαταραχή της πρόσφατης μνήμης και της συγκέντρωσης.
- Φαρυγγικό άλγος.
- Ευαίσθητοι λεμφαδένες.
- Μυϊκά άλγη.
- Αρθραλγίες, χωρίς αρθρίτιδα.
- Κεφαλαλγία (νέου τύπου, βαρύτητας).
- Διαταραχή του ύπνου.
- Μετά από άσκηση καταβολή, που διαρκεί πάνω από 24 ώρες.

Άλλα συμπτώματα:
- Ζάλη.
- Νυχτερινή εφίδρωση.
- Ορθοστατική δυσανεξία.
- Κοιλιακά άλγη.
- Ευερέθιστο έντερο.
- Δυσκινησία οισοφάγου.
- Μεταβολή του βάρους.
- Οφθαλμολογικά προβλήματα.
- Ξηροστομία.
- Διαταραχή της γνωσιακής αντίληψης.
- Δυσανεξία στο οινόπνευμα και σε άλλες ουσίες.

Η κλινική έκφραση του συνδρόμου δεν διαφοροποιείται ουσιαστικά στα παιδιά και τους έφηβους, με εξαίρεση την προαπαιτούμενη πέρα των 6 μηνών διάρκεια, που θεωρείται μεγάλη, όταν αναφέρεται στις ηλικίες αυτές. Επίσης, στα παιδιά προβάλλει συχνότερα με πιο "παιδιατρικά" συμπτώματα, όπως κοιλιακά άλγη, κεφαλαλγία, διαταραχές του ύπνου, σχολική φοβία, επιδείνωση της σχολικής απόδοσης.

Η συχνότητα του συνδρόμου κυμαίνεται από 0,2-2,8% στους ενήλικες. Από αυτούς, θεωρείται ότι μόνο στο 10% μπαίνει η διάγνωση. Λίγα είναι γνωστά για τη συχνότητα του συνδρόμου στην παιδική ηλικία. Σε εργασία του Jordan και συν το 2000, αναφέρεται συχνότητα 2% στις ηλικίες 5-17 ετών. Σε μελέτη του 2001 από την Αυστραλία, 5,5 στα 100.000 παιδιά μέχρι 9 ετών και 48 στα 100.000 άτομα ηλικίας 10-19 ετών, πάσχουν από το σύνδρομο, το οποίο έχει μεγαλύτερη επίπτωση στις γυναίκες.
Όσον αφορά στην αιτιολογία, παρά τη συστηματική έρευνα, παραμένει αδιευκρίνιστη. Πολλοί τη θεωρούν πολύπλοκη και πολυπαραγοντική. Φαίνεται ότι κάποιοι παράγοντες προδιαθέτουν, άλλοι ευοδώνουν και άλλοι διαιωνίζουν το σύνδρομο.

Μελετώντας την παθοφυσιολογία του συνδρόμου έγινε προσπάθεια κατάταξης των αιτίων. Έτσι εμπλέκονται:

1. Λοιμώδεις παράγοντες.
2. Ανοσολογικοί παράγοντες.
3. Νευροενδοκρινικοί παράγοντες - διαταραχή του συστήματος stress.
4. Γενετικοί παράγοντες.
5. Διαταραχή του αυτόνομου νευρικού συστήματος.
6. Διαταραχή του κεντρικού νευρικού συστήματος.
7. Ψυχολογικά / ψυχιατρικά αίτια.

1. Λοιμώδεις παράγοντες. Επειδή η έναρξη συχνά θυμίζει γριππώδη συνδρομή, μελετήθηκε η εμπλοκή διαφόρων ιών, μικροβίων και τοξινών στην αιτιολογία του συνδρόμου. Ο EBV για αρκετά χρόνια θεωρήθηκε ότι προκαλεί το σύνδρομο της χρόνιας κόπωσης. Η ανεύρεση, όμως, αντισωμάτων σε κάποιους από τους πάσχοντες, εξασθένησε την υπόθεση αυτή. Άλλοι λοιμώδεις παράγοντες που κατά καιρούς πιθανολογείται ότι εμπλέκονται είναι ο CMV, το τοξόπλασμα, διάφορα είδη μυκοπλάσματος, ρετροϊοί, ιοί ECHO, Coxsackie A και B, ερπητοϊοί, κυρίως ο 6. Ενδεχομένως, η ίωση αποτελεί εκλυτικό αίτιο της έναρξης του συνδρόμου σε ευάλωτα άτομα.
2. Ανοσολογικοί παράγοντες. Οι συχνότερες ανοσολογικές διαταραχές που παρατηρούνται στο σύνδρομο της χρόνιας κόπωσης είναι η μείωση της λειτουργικότητας των φυσικών κυτταροκτόνων, η αύξηση των CD8 και η δυσλειτουργία της 2-5 Α συσθετάσης της RNάσης L. Η RNάση L καταπολεμά τη λοίμωξη, αποδομώντας το RNA των ιών. Πρόσφατα βρέθηκαν επίσης και αντισώματα στη λαμίνη Β1 (δομικό συστατικό του κυττάρου), που οδήγησε στην άποψη ότι πιθανά εμπλέκεται μηχανισμός αυτοανοσίας.
3. Νευροενδοκρινικοί παράγοντες. Σε πολλές πρόσφατες μελέτες γίνεται αναφορά σε νευροενδοκρινική δυσλειτουργία, με επικέντρωση στη δυσλειτουργία του υποθάλαμο - υπόφυση - επινεφριδιακού άξονα. Μάλιστα, η επαναληπτικότητα των ενδοκρινολογικών διαταραχών είναι τέτοια, που πολλοί θεωρούν τη νευροενδοκρινική δυσλειτουργία ως στοιχείο - κλειδί στην εκδήλωση του συνδρόμου της χρόνιας κόπωσης. Τα ευρήματα αυτά είναι κυρίως η υποκορτιζολαιμία και η διαταραχή της ημερήσιας διακύμανσης. Μετρήθηκαν τα επίπεδα της πρωινής και απογευματινής κορτιζόλης στο πλάσμα και στη σίελο και της ελεύθερης κορτιζόλης στα ούρα 24ώρου και βρέθηκαν χαμηλά. Επίσης, βρέθηκε μεταβολή (αναστροφή) της ημερήσιας διακύμανσης, με χαμηλά τα πρωινά και αυξημένα τα απογευματινά επίπεδα της κορτιζόλης του πλάσματος. Και ενώ οι τιμές δεν είναι σημαντικά διαφορετικές από τους μάρτυρες, η συχνότητα των ευρημάτων είναι τέτοια, που αποκτά κλινική σημασία. Για πολλούς ερευνητές, η υποκορτιζολαιμία αντικατοπτρίζει την πρωταρχική διαταραχή, που είναι η διαταραχή του συστήματος του stress. Ο συνδυασμός υποκορτιζολαιμίας με τις κλινικές εκδηλώσεις (κόπωση, χαμηλή αρτηριακή πίεση) οδήγησε στο συσχετισμό του συνδρόμου της χρόνιας κόπωσης με τη νόσο του Addison, δηλαδή τα ευρήματα αποδόθηκαν σε ελαφρά επινεφριδιακή ανεπάρκεια.
4. Γενετικοί παράγοντες. Ο ρόλος των γενετικών παραγόντων στην ανάπτυξη του συνδρόμου διερευνήθηκε μελετώντας την επίπτωση στην οικογένεια και τους διδύμους. Η επίπτωση στα μονοζυγωτικά δίδυμα ήταν 2,5 φορές μεγαλύτερη απ΄ ό,τι στα διζυγωτικά, με μεγαλύτερη επίπτωση στα κορίτσια (38% στα μονοζυγωτικά έναντι 11% των διζυγωτικών θηλέων). Σε εργασία των Bell και συν, αναφέρεται ότι στο 42% των παιδιών με σύνδρομο χρόνιας κόπωσης έπασχε και άλλο μέλος της οικογένειάς τους. Το βιομετρικό αυτό μοντέλο υποθέτει μια οικογενή προδιάθεση.
5. Διαταραχή του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Μη ανοχή στην ορθοστασία (orthostatic intolerance) παρατηρείται στους περισσότερους έφηβους με το σύνδρομο της χρόνιας κόπωσης. Στα άτομα αυτά, η ορθοστατική δυσανεξία παίρνει κυρίως τη μορφή της ορθοστατικής ταχυκαρδίας με υπόταση, συνοδευόμενη από ακροκυάνωση και περιφερικό οίδημα, επομένως πληροί τα κριτήρια της νευρογενούς υπότασης (στην οποία η ΑΠ πέφτει όταν θα έπρεπε να αυξάνει). Σε μερικά άτομα μπορεί να εμφανισθεί συμπτωματική ορθοστατική ταχυκαρδία χωρίς υπόταση και μικτής αιτιολογίας συγκοπτικό (λιποθυμικό) επεισόδιο.
6. Διαταραχή του ΚΝΣ. Σε απεικονιστικούς ελέγχους του εγκεφάλου παρατηρήθηκαν μη αναμενόμενα ευρήματα, όπως φωτεινά σήματα της λευκής ουσίας στο ΜRΙ. Πιο εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα από το SPECT scan, όπου η αιματική ροή βρέθηκε μειωμένη, σε σχέση με τους υγιείς. Η όποια κλινική σημασία των ευρημάτων αυτών χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
7. Ψυχολογικοί / Ψυχιατρικοί παράγοντες. Οι διαταραχές της γνώσης, της αντίληψης, της μνήμης, της προσοχής και της συγκέντρωσης είναι από τα πλέον σοβαρά προβλήματα που αποδιοργανώνουν το 85% των πασχόντων. Πρόσφατες μελέτες κάνουν την υπόθεση ενός μέτριου μεν, αλλά σημαντικού ελλείμματος της διαδικασίας της μάθησης, διαταραχή της μνήμης και φτωχή δυνατότητα λήψης της πληροφορίας. Τα συμπτώματα αυτά, όπως είναι ευνόητο, έχουν σημαντική επίπτωση στη σχολική επίδοση. Στην προσπάθεια ερμηνείας του συνδρόμου, στο γνωσιακό - συμπεριφοριστικό μοντέλο του συνδρόμου της χρόνιας κόπωσης, η προσωπικότητα περιλαμβάνεται στους προδιαθεσικούς παράγοντες. Οι πάσχοντες είναι τελειομανείς, έχουν υψηλά εργασιακά standards, υπευθυνότητα και υψηλούς στόχους.
 Ψυχιατρικά συμπτώματα μπορεί να συνυπάρχουν, ιδιαίτερα διαταραχή του συναισθήματος, εσωστρέφεια, σωματοποιητική μετατροπή και ήπιας μορφής κατάθλιψη. Η κατάθλιψη είναι αρκετά συχνή στο σύνδρομο και θεωρείται αντιδραστική. Παιδιά με το σύνδρομο της χρόνιας κόπωσης διαφέρουν κλινικά από εκείνα με πρωτοπαθή κατάθλιψη. Αυτά με το σύνδρομο έχουν περισσότερα οργανικά συμπτώματα, προβληματίζονται από την αδυναμία τους να απολαύσουν συνήθεις δραστηριότητες και έχουν σπανιότερα τάσεις αυτοκτονίας.
 Διαταραχές του ύπνου. Οι πάσχοντες από το σύνδρομο αναφέρουν πολύ συχνά δυσκολία να αποκοιμηθούν, διακοπτόμενο ύπνο και ανάγκη για ύπνο στη διάρκεια της ημέρας. Το μέγεθος των διαταραχών αυτών δεν είναι ανάλογο του βαθμού της κόπωσης. Με σκοπό τη διερεύνησή τους, μελετήθηκε η ορμόνη μελατονίνη, που όπως είναι γνωστό, είναι σημαντικός ρυθμιστικός παράγοντας του κιρκάδιου ρυθμού και παρεμβαίνει στην έναρξη του ύπνου (στον άνθρωπο, η μελατονίνη αρχίζει να αυξάνεται με την έναρξη του σκότους και μειώνεται κατά το δεύτερο ήμισυ της νύχτας, ενώ το φως αναστέλλει την έκκρισή της). Μετρήθηκαν τα επίπεδά της στο σάλιο πασχόντων εφήβων και βρέθηκαν σημαντικά ψηλότερα από εκείνα στους μη πάσχοντες, έτσι δεν συντρέχει λόγος συμπληρωματικής χορήγησής της.

Η κλινική εικόνα του συνδρόμου προβάλλει με αίσθημα κόπωσης, που μοιάζει να αποτελεί την εξέλιξη μιας λοίμωξης για πάνω από τα 2/3 των πασχόντων παιδιών, που τα οδηγεί σε σημαντική μείωση της δραστηριότητας, παρατεταμένη κατάκλιση και αδυναμία -μερικοί φτάνουν να χρησιμοποιούν αναπηρική καρέκλα. Τα 2/3 των παιδιών αδυνατούν να συνεχίσουν την παρακολούθηση του σχολείου -μέσος χρόνος απουσίας από το σχολείο το ένα έτος- με αποτέλεσμα τη διαταραχή της ακαδημαϊκής απόδοσης, αποκοπή από τους φίλους και τον κοινωνικό περίγυρο και κλείσιμο στον εαυτό τους και την οικογένεια. Υπάρχει σημαντική διαταραχή στην οικογένεια, η οποία επικεντρώνεται στην προσπάθεια να ανταποκριθεί στις ανάγκες του παιδιού. Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πάσχοντες είναι η αδυναμία τους να πείσουν ότι τα συμπτώματά τους είναι αληθινά, ιδιαίτερα όταν η πρώτη εμφάνιση του συνδρόμου είναι η σημαντική μείωση της σχολικής επίδοσης. Η κλινική αξιολόγηση πρέπει να είναι λεπτομερής προκειμένου να αποκλειστούν καταστάσεις που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση. Απαραίτητο είναι ένα λεπτομερές ιστορικό, που να καλύπτει ιατρικές και κοινωνικές παραμέτρους, αδρή αξιολόγηση της πνευματικής κατάστασης και ένας βασικός εργαστηριακός έλεγχος. Η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει καταστάσεις που παρουσιάζουν χρόνια κόπωση, όπως: υποθυρεοειδισμός, φάρμακα, μείζων κατάθλιψη με ψυχωσικές ή μελαγχολικές εκδηλώσεις, άλλες ψυχιατρικές καταστάσεις, όπως διπολικές διαταραχές, σχιζοφρένεια κ.λπ., ψυχογενής ανορεξία και βουλιμία, κατάχρηση οινοπνεύματος, χρήση ουσιών.

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία. Η αντιμετώπιση είναι πολύπλοκη και πολυσχιδής και περιλαμβάνει:
  • Προγράμματα βαθμιαίας κινητοποίησης.
  • Γνωσιακή - συμπεριφοριστική αγωγή από εξειδικευμένους.
  • Υποστήριξη του παιδιού και της οικογένειας.
  • Φαρμακευτική αγωγή. Ερευνητές από τα ΝΙΗ χορήγησαν μικρές δόσεις υδροκορτιζόνης, με καλά αποτελέσματα στα 2/3 των ασθενών. Η αγωγή αυτή εγκαταλείφθηκε λόγω του κινδύνου καταπίεσης των επινεφριδίων. Ενδοφλέβια χορήγηση γ-σφαιρίνης επέφερε σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων. Προς το παρόν, όμως, δεν συνιστάται ως θεραπεία ρουτίνας. Αντικαταθλιπτικά χορηγήθηκαν κυρίως σε ενήλικες. Για τα παιδιά υπάρχει κάποιος σκεπτικισμός.
Η πρόγνωση είναι καλλίτερη στα παιδιά και τους έφηβους απ΄ ό,τι στους ενήλικες. Το 50-75% αναρρώνει πλήρως ή βελτιώνεται σημαντικά στους επόμενους μήνες ή και χρόνια. Η μέση διάρκεια του συνδρόμου είναι 5 χρόνια. Η πορεία της ανάρρωσης χαρακτηρίζεται από παλινδρομήσεις, κυρίως σε στρεσσογόνες καταστάσεις, όπως είναι η επιστροφή στο σχολείο, οι εξετάσεις, ή ακόμα κοινές λοιμώξεις, για την ανάρρωση των οποίων μπορεί να απαιτούνται μήνες, ενώ για τα άλλα άτομα της ίδιας οικογένειας ημέρες ή εβδομάδες.

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑΣ
Η ινομυαλγία είναι ένα σύνδρομο διάχυτου χρόνιου άλγους του μυοσκελετικού συστήματος, μη φλεγμονώδους αιτιολογίας. Το 1990, το Αμερικανικό Κολέγιο Ρευματολογίας προσδιόρισε δύο μείζονα διαγνωστικά κριτήρια προκειμένου να ενταχθεί ένας ενήλικας στο σύνδρομο:
α) ιστορικό διάχυτου άλγους, διάρκειας τουλάχιστον τριών μηνών, που αφορά και στα τέσσερα τεταρτημόρια του σώματος -συχνότερα στον αυχένα, το πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα, τους ώμους, τους γλουτούς και κάτω από τη μέση- και
β) η ύπαρξη 11 από τα 18 γνωστά ευαίσθητα σημεία. Ως ευαίσθητα σημεία ορίζονται συγκεκριμένες ανατομικές θέσεις, στις οποίες προκαλείται έντονος πόνος όταν εξασκείται πίεση βάρους τεσσάρων κιλών, δηλαδή πρακτικά όταν πιέσομε το σημείο αυτό μέχρι να ασπρίσει το νύχι μας (εικόνα 1).
Όσον αφορά στα παιδιά και τους έφηβους, οι Yunus και Masi, ήδη από το 1985, είχαν προτείνει ελαφρά διαφοροποιημένα κριτήρια, δηλαδή έντονα, διάχυτα άλγη απουσία υποκείμενης διαταραχής και 5 από 11 ανατομικά σημεία, στα οποία προκαλείται δυνατός πόνος όταν ασκείται πίεση κάτω των τεσσάρων κιλών. Πολλοί προτιμούν τον όρο Σύνδρομο Νεανικής Ινομυαλγίας. Κι ενώ ο πόνος αποτελεί το κεντρικό στοιχείο του συνδρόμου, άλλα συμπτώματα, όπως διαταραχή του ύπνου, κόπωση, πρωινή δυσκαμψία, κεφαλαλγία, παραισθησίες, αιμωδίες, ευερέθιστο έντερο, επιδείνωση του άλγους σε συνήθεις δραστηριότητες, στις μεταβολές του καιρού, ανησυχία και συσχέτιση της εμφάνισης των συμπτωμάτων με το stress, αναφέρονται συχνά. Σημειώνεται, επίσης, ότι ασθενείς με το σύνδρομο έχουν σε μεγαλύτερη συχνότητα ψυχολογικά συμπτώματα από αυτούς με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Τα συμπτώματα αυτά θεωρούνται ελάσσονα κριτήρια και ορισμένοι θεωρούν απαραίτητα για τη διάγνωση τουλάχιστον 3 από τα 10 αυτά ελάσσονα κριτήρια. 

Η συχνότητα αναφέρεται μέχρι 6,2% σε παιδιά σχολικής ηλικίας και 2-5% του συνόλου του πληθυσμού στις ΗΠΑ. Αποτελεί το 5-7,5% των νέων διαγνώσεων στα ειδικά παιδορευματολογικά κέντρα των ΗΠΑ. Η συχνότερη ηλικία έναρξης είναι τα 13-15 έτη, ενώ ο μικρότερος ασθενής που περιγράφτηκε ήταν πέντε ετών. Η επίπτωση στα κορίτσια είναι 7:1 σε σχέση με τα αγόρια.

Για τον προσδιορισμό της αιτιολογίας του συνδρόμου έχουν ενοχοποιηθεί διάφοροι παράγοντες, όπως: α) διαταραχές της διαδικασίας του ύπνου, β) νευροενδοκρινολογικές ανωμαλίες, γ) διαταραχές του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, δ) τοπικοί παράγοντες των ιστών, ε) τραυματισμοί, ζ) ιώσεις και στ) ψυχολογικοί παράγοντες.
  • Διαταραχές του ύπνου. Οι πάσχοντες από το σύνδρομο της ινομυαλγίας παρουσιάζουν χαρακτηριστική αποδιοργάνωση του ύπνου, όπου το στάδιο IV της nonREM φάσης του βαθέως ύπνου, που φυσιολογικά κυριαρχούν τα βραδέα δέλτα κύματα, διακόπτεται από άλφα κύματα, που χαρακτηρίζουν τη RΕΜ φάση (της αφύπνισης). Η παρεμβολή αυτή μπορεί να είναι σημαντική, γιατί οι περισσότερες νευροενδοκρινολογικές και καρδιαγγειακές λειτουργίες συμβαίνουν στη διάρκεια του βαθέως ύπνου, όπως η έκκριση της αυξητικής, της προλακτίνης και της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης και η αναστολή της δραστηριότητας της κορτικοτροπίνης.
  • Νευροενδοκρινικές ανωμαλίες. Στο ινομυαλγικό σύνδρομο υπάρχει διαταραχή της αντίληψης του πόνου, επιδείνωση της διάθεσης και του ύπνου, πιθανολογείται δε ότι αυτά αποτελούν στοιχεία ενός νοσήματος που σχετίζεται με το στρες. Φαίνεται ότι υπάρχει διαταραχή του συστήματος του στρες, όπως εκφράζεται μέσω των βασικών αξόνων, όπως είναι ο υποθάλαμο - υπόφυση - επινεφριδιακός άξονας, ο άξονας της αυξητικής ορμόνης (χαρακτηριστικά βρέθηκαν χαμηλά επίπεδα της σωματομεδίνης C σε βιοψίες μυών) και το συμπαθητικό σύστημα. Σχετική με τη διαταραχή του συμπαθητικού νευρικού συστήματος είναι η μείωση των επιπέδων του νευροπεπτιδίου Υ στο πλάσμα και η αλλαγή της μικροκυκλοφορίας στο μυϊκό ιστό, που έχει ως συνέπεια μυϊκή ευαισθησία, κόπωση και άλγος μετά από άσκηση.
  • Όσον αφορά στην αντίληψη του πόνου, ενδεχομένως σχετίζεται με αλλαγή (διαφοροποίηση) του ΚΝΣ στα ερεθίσματα της εν τω βάθει αισθητικότητας, π.χ. ο ουδός του πόνου στα άτομα με ινομυαλγία είναι 2-3 φορές χαμηλότερος από ό,τι στους μη πάσχοντες.
  • Διάφοροι γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως δυσάρεστες εμπειρίες σε πρώιμη ηλικιακή φάση, η παραμέληση, η εγκατάλειψη, η σοβαρή νόσηση και η επακόλουθη ιατρική αντιμετώπιση, μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα μια επιρρέπεια σε καταστάσεις όπως η ινομυαλγία. Επίσης, τραυματισμοί και ιώσεις (παρβοϊοί, ηπατίτιδα C) μπορεί να αποτελέσουν εκλυτικά αίτια. Οι κοινωνικοί και ψυχολογικοί παράγοντες αναμφίβολα παίζουν σημαντικό ρόλο. Κρίση στην οικογένεια, όπως αποχωρισμός, διαζύγιο και προσδοκίες υψηλής ακαδημαϊκής επίδοσης, παρεμβαίνουν αρνητικά (ευοδώνουν) στην έκφραση του συνδρόμου.
Η κλινική εικόνα χαρακτηρίζεται από έντονα διάχυτα άλγη, τα οποία οι ασθενείς τα βαθμολογούν με 8-10 στην κλίμακα του πόνου (με μέγιστο το 10) και η παρουσία αριθμού ευαίσθητων σημείων. Δεν υπάρχουν ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις και δεδομένης της ασαφούς αιτιολογίας του συνδρόμου, δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία. Ο κύριος στόχος είναι η ανακούφιση του πάσχοντος από τα συμπτώματα που τον ταλανίζουν. Έτσι, η φαρμακευτική αγωγή με παυσίπονα - αντιφλεγμονώδη και τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά βοηθά στην αντιμετώπιση αντίστοιχων συμπτωμάτων, δεδομένου ότι το 20-40% του συνόλου των πασχόντων που αντιμετωπίζονται σε τεταρτογενή ιδρύματα, παρουσιάζουν διαταραχή του θυμικού, όπως κατάθλιψη και άγχος. Η σφαιρική, όμως, αντιμετώπιση του πάσχοντα απαιτεί τη συνεργασία ομάδος που συμπληρώνεται από ρευματολόγο, ψυχολόγο, ψυχίατρο, εργοθεραπευτή και φυσιοθεραπευτή.

Σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η μεγάλη αποτυχία στην έγκαιρη διάγνωση. Αναφέρεται ότι επί ένα έτος, στο 60% των πασχόντων είχε τεθεί η διάγνωση της νεανικής ρευματοειδούς αρθρίτιδας και στο 20% η διάγνωση των αλγών αύξησης. Η πρόγνωση είναι πολύ καλλίτερη από τους ενήλικες, με σημαντική βελτίωση μέσα σε 18 μήνες στο 60% των παιδιών.
 Περιγράψαμε δύο αλληλοεπικαλυπτόμενα, νεφελώδη, αλλά υπαρκτά σύνδρομα, που η ονοματολογία τους παραπέμπει στην κλινική προβολή τους χωρίς να προσδιορίζεται η αιτιολογία τους. Μια υπόθεση είναι ότι "διάφοροι περιβαλλοντικοί και γενετικοί παράγοντες παρεμβαίνουν στη δημιουργία των συνδρόμων αυτών, τα οποία πιθανά οφείλονται σε δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος, που περιλαμβάνει τον υποθάλαμο - υπόφυση - επινεφριδιακό άξονα, την αντίληψη του πόνου και το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Αυτό οδηγεί σε μεταβολές που λογίζονται ως επιφαινόμενα, παρά αιτίες των συνδρόμων" (Clauw DJ, Chrousoς GP, Neuroimmunomodulation 1997)




2.12.09

ΙΑΤΡΕIΑ ΠOΝΟΥ

Σήμερα, στην Ελλάδα λειτουργούν 49 Ιατρεία Πόνου. Ο σκοπός λειτουργίας τους είναι να προσφέρουν ανακούφιση στους ασθενείς που υποφέρουν από χρόνια επώδυνα σύνδρομα όπως του καρκινικού πόνου, του χρόνιου πόνου στην μέση και στον αυχένα, της ινομυαλγίας, της διαβητικής νευροπάθειας, της μεθερπητικής νευραλγίας, της νευραλγίας τριδύμου ή του πόνου που επιμένει πάνω από 3 μήνες μετά από χειρουργική επέμβαση. Τα ιατρεία πόνου εντάσσονται στα αναισθησιολογικά τμήματα των νοσοκομείων, στελεχώνονται από αναισθησιολόγους και λειτουργούν σε εθελοντική βάση.


Ιατρείο Πόνου και Παρηγορητικής Αγωγής, Αρεταίειο Νοσοκομείο
Ελληνική Εταιρεία Παρηγορητικής και Συμπτωματικής Φροντίδας Καρκινοπαθών και μη Ασθενών



ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ (ENFA)

Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Ινομυαλγία (ENFA) είναι ένας διεθνής μη κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα τις Βρυξέλλες, Βέλγιο. Οι χώρες - μέλη που εκπροσωπούνται αυτή τη στιγμή είναι 11: Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία, Βέλγιο, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Δανία, Σουηδία και Ισραήλ (όπως βλέπεται η Ελλάδα δε συμπεριλαμβάνεται). Ο Οργανισμός (ENFA) αποσκοπεί στην εκπροσώπηση των 14 εκατομμύρια Ευρωπαίων που πάσχουν από Ινομυαλγία καθώς και: αύξηση της ευαισθητοποίησης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, προώθηση της γρήγορης και ακριβής διάγνωσης, καλύτερη πρόσβαση στην πληροφόρηση, ευαισθητοποίηση και κατανόηση, δημιουργία πολιτικής και λήψης αποφάσεων (και από τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης) με προτεραιότητα στην Ινομυαλγία.

Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Ινομυαλγία (ENFA)

Υπογράψτε την αίτηση για αναγνώριση της Ινομυαλγίας στην Ευρώπη

1.12.09

Ασκήσεις αναπνοής

Δοκιμάστε αυτές τις δύο ασκήσεις μία φορά την ημέρα ή κάθε φορά που χρειάζεται. Ο τρόπος που αναπνέετε δείχνει τον τρόπο που ζείτε τη ζωή σας,” λέει η Amy Weintraub, δασκάλα της γιόγκα και συγγραφέας του βιβλίου “Γιόγκα για την κατάθλιψη”. “Παίρνετε μικρές αναπνοές σαν να μην αξίζει να καταλαμβάνετε χώρο στον πλανήτη, ή παίρνετε μεγάλη αναπνοή και στέκεστε περήφανα στον κόσμο;
Αυτή η ανάσα (κύμα ωκεανού ~ ujjayi ανάσα), ηρεμεί, έχει επίδραση στη διευθέτηση του κεντρικού νευρικού συστήματος, ενώ παράλληλα αυξάνει την πνευματική εγρήγορση και διαύγεια. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για αυτούς που υποφέρουν από άγχος και κατάθλιψη.
  1. Αναπνεύστε από τα ρουθούνια σας, με μια ελαφρά σύσφιγξη στο πίσω μέρος του λαιμού σας, ώστε η αναπνοή να ταξιδέψει μέσα από τη γλωττίδα, κάνοντας ένα απαλό ήχο. Σκεφτείτε κύματα ωκεάνού που σκάνε πάνω στα βότσαλα. Φανταστείτε πράγματι αναπνέετε από το πίσω μέρος του λαιμού σας.
  2. Βγάλτε τον αέρα από τα ρουθούνια σας, τραβώντας την κοιλιά προς τη σπονδυλική στήλη σας. Αδειάστε τους πνεύμονές σας εντελώς. Ξεκινήστε ξανά, αργά.
  3. Συνεχίστε να αναπνέετε βαθιά και με ελαφρύ ήχο για την εισπνοή και την εκπνοή. Αφήστε την κοιλιά, το τμήμα πάνω από την κοιλιά, και το ανώτερο στήθος να φουσκώσει με κάθε εισπνοή. Μετατρέψτε την αναπνοή σε ένα νανούρισμα προς τον εαυτό σας.
Οι γιόγκι κατανόησαν τη σχέση μεταξύ της αναπνοής και της δύναμης. Αυτή η δυναμική αναπνοή συνδυάζει στρίψιμο της σπονδυλικής στύλης και φωνητικό ήχο για να αποδεσμευτεί η ένταση και να συγκεντρωθεί ενέργεια. Για μια ακόμα πιο αναζωογονητική εμπειρία, δοκιμάστε αυτή την άσκηση αναπνοής (Power Hara) με το που θα σηκωθείτε το πρωί.
  1. Φέρτε τα χέρια σας στους ώμους σας με τους αγκώνες προς τα έξω. Σταθείτε με τα πόδια ανοικτά λίγο περισσότερο από το ανοιγμα της λεκάνης σας.
  2. Στρίψτε προς τα αριστερά καθώς εισπνέετε γεμίζοντας τους πνεύμονες κατα το μισό, και στη συνέχεια στρίβοντας προς τα δεξιά, ολοκληρώστε την εισπνοή.
  3. yoga2Στρίψτε αριστερά καθώς εκπνέετε, κάνοντας ένα δυνατό ήχο “φουου”, καθώς τεντώνετε δυναμικά το δεξί σας χέρι προς τα αριστερά, σαν μια γροθιά.
  4. Στρίψτε δεξιά για να ολοκληρώσετε την εκπνοή, και πάλι με “φουου”, κάνοντας γροθιά το αριστερό σας χέρι προς τα δεξιά. Κάντε τον ήχο να βγαίνει από βαθιά μέσα σας,όχι μόνο από το λαιμό σας.
  5. Κάντε τα παραπάνω 10 φορές, στη συνέχεια χαλαρώστε, τα χέρια σας αφήστε τα χαλαρά στις πλευρές. Κλείστε τα μάτια σας. Νιώστε την ενέργεια που ξυπνήσατε. Αναπνέετε κανονικά.
Πηγή: greenmagazine.gr


Πώς να αναπνέετε και να ελέγχετε την αναπνοή σας
Η άσκηση αναπνοής που σας προτείνουμε είναι απλή και ελέγχει την ακούσια συνεχή πράξη της εισπνοής και της εκπνοής μέσω της κατανόησης και της ρύθμισης της διαδικασίας. Έχει μια μεγάλη ευεργετική επίδραση επάνω στη φυσική και διανοητική υγεία. Χρόνος που απαιτείται: 5 έως 10 λεπτά καθημερινά.
Σηκωθείτε νωρίς το πρωί. Βγείτε στην ύπαιθρο ή σιγουρευτείτε ότι είστε κοντά σε ένα ανοικτό παράθυρο.
  • Καθίστε με ίσια πλάτη. Κρατήστε τα χέρια σας χαλαρωμένα στο εσωτερικό της λεκάνης σας. Παρατηρήστε για λίγα λεπτά την αναπνοή σας και μόλις σταθεροποιηθεί ο ρυθμός της πάρτε μια βαθιά αναπνοή πολύ αργά. Καθώς ο αέρας εισέρχεται τραβήξτε την κοιλιά σας προς τα μέσα, ανυψώνοντας προς τα έξω το στήθος σας. Οι μύες του στομάχου σας πρέπει να είναι τεντωμένοι.
  • Κρατήστε την αναπνοή και μετρήστε μέχρι το πέντε. Κατόπιν εκπνεύστε βαθμιαία και χαλαρώστε τους κοιλιακούς μύες σας. Αν σας είναι πολύ κουραστικό να κρατήσετε την αναπνοή σας μετρώντας μέχρι το πέντε, μετρήστε μέχρι το τρία ή και λιγότερο.
  • Πάρτε μια ολοκληρωμένη αναπνοή - εισπνοή, εκπνοή - και επαναλάβετε έπειτα ολόκληρη την άσκηση.
  • Αφότου εξοικειωθείτε και κυριαρχήσετε σε αυτή τη τεχνική, μπορείτε να προσπαθήσετε την εναλλαγή μεταξύ του αριστερού και δεξιού ρουθουνιού.
  • Κλείστε εναλλάξ τα ρουθούνια χρησιμοποιώντας διαδοχικά τον αντίχειρα και τον παράμεσο με το μικρό δάχτυλο του δεξιού χεριού, ενώ τα υπόλοιπα δύο δάχτυλα πρέπει να είναι διπλωμένα. Κατ' αρχήν εισπνεύστε βαθιά μέσω του αριστερού ρουθουνιού και εκπνεύστε μέσω του αριστερού. Πολύ αργά. Σιγουρευτείτε ότι οι μύες του στομάχου είναι ενεργοποιημένοι αρκετά.
  • Κατόπιν αλλάξτε τη διαδικασία - εισπνεύστε μέσω του δεξιού και εκπνεύστε μέσω δεξιού. Επαναλάβετε ολόκληρη τη διαδικασία για λίγο χρόνο.
Εξασφαλίστε ότι η στάση σας είναι χαλαρή και άνετη. Η καλύτερη συγκέντρωση παράγει τα καλύτερα αποτελέσματα. Αρχίστε με το να ασκείται την άσκηση της αναπνοής για μερικά λεπτά κάθε ημέρα και βαθμιαία αυξήστε το χρόνο έως ότου να κάνετε τουλάχιστον 10 λεπτά ημερησίως.


Μία αποτελεσματική άσκηση ελέγχου της αναπνοής είναι η παρακάτω:
  • Ακουμπήστε τα χέρια σας στο πάνω μέρος του στήθους και εισπνεύστε αργά, ώστε το συγκεκριμένο μέρος του στήθους να σηκωθεί ελαφρά.
  • Εκπνεύστε και βεβαιωθείτε ότι έχει βγει όλος ο αέρας.
  • Επαναλάβετε την άσκηση μέχρι δέκα φορές.
  • Αφήστε τα χέρια σας να ακουμπούν απαλά στο πάνω μέρος του στήθους για να νιώθετε το ρυθμικό σήκωμα του πάνω μέρους του θώρακα.
  • Μετά, ακουμπήστε τα χέρια σας στην κοιλιά σας.
  • Εισπνεύστε αργά και θα νιώσετε τα χέρια σας να ωθούνται προς τα πάνω. Με την εκπνοή θα πρέπει να νιώσετε την κοιλιά σας να γίνεται επίπεδη και τα χέρια σας να επανέρχονται στην αρχική τους θέση.
  • Επαναλάβετε την άσκηση πέντε με δέκα φορές.
Μία χρήσιμη και αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης του άγχους είναι η χαλάρωση. Yπάρχουν πολλές τεχνικές χαλάρωσης. Η πιο γνωστή είναι η προοδευτική μυϊκή χαλάρωση. Παρά το γεγονός ότι είναι καλύτερο να διδαχθείτε τη μέθοδο από κάποιον ειδικό, μπορείτε να προσπαθήσετε και μόνοι σας τα βασικά βήματα:
  • Ξαπλώστε στο κρεβάτι όσο μπορείτε πιο αναπαυτικά. Σιγά - σιγά τεντώστε κάθε μυϊκή ομάδα, μετρώντας ως το πέντε. Ξεκινήστε με τους ώμους σας, συνεχίστε με το σβέρκο, το πρόσωπο, τα χέρια, τα πόδια, την κοιλιά και την πλάτη.
  • Κατόπιν, χαλαρώστε την κάθε μυϊκή ομάδα με την ίδια σειρά, μετρώντας πάλι ως το πέντε.
  • Επαναλάβετε την άσκηση για όποιους μύες νιώθετε σφιγμένους ή πονεμένους, μέχρις ότου τους αισθάνεστε όλους χαλαρούς.
Σπύρος Νίκας,Ειδικευόμενος Παθολογικής Κλινικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων
Δείτε κι άλλες ασκήσεις εδώ



Σαβάσανα (στάση χαλάρωσης)
Ξαπλώστε ανάσκελα στο κρεββάτι σας ή πάνω σε μια διπλωμένη κουβέρτα στο πάτωμα. Φέρτε τα χέρια σας στο πλαί του σώματος χώρις ν΄ακουμπάνε στο σώμα με τις παλάμες χαλαρές στραμμένες προς τα επάνω. Απομακρύνετε τα πόδια και τοποθετήστετα σε μια άνετη θέση , με τα πέλματα χαλαρά προς τα έξω. Κάτω από τον αυχένα μπορεί να τοποθετηθεί ένα λεπτό μαξιλαράκι ή μια διπλωμένη πετσέτα για περισσότερη άνεση. Το κεφάλι και η σπονδυλική στήλη χρειάζεται να είναι ευθυγραμμισμένα. Κλείστε απαλά τα βλέφαρα. Χαλαρώστε και κρατήστε ακίνητο όλο το σώμα.

Κοιλιακή ( ή διαφραγματική ) αναπνοή

Παραμείνετε στην στάση Σαβάσανα με χαλαρωμένο ολόκληρο το σώμα. Παρατηρήστε την αυθόρμητη αναπνοή χώρις να την ελέγχετε. Αφήστε την εντελώς αυθόρμητη. Συνεχίστε την παρατήρηση της φυσικής αναπνοής για ένα χρονικό διάστημα. Τοποθετήστε το δεξί χέρι στην κοιλιά ακριβώς πάνω από τον αφαλό και το αριστερό χέρι στο κέντρο του στήθους. Τώρα με κάθε εισπνοή νοιώστε την κοιλιά να φουσκώνει και με κάθε εκπνοή να κατεβαίνει . Με το δεξί χέρι παρακολουθείτε την κίνηση της κοιλιάς που ανεβαίνει με την εισπνοή και κατεβαίνει με την εκπνοή. Το αριστερό χέρι παραμένει ακίνητο κατά την διάρκεια της αναπνοής. Δεν πρέπει να υπάρχει ένταση στην κοιλιά και μην ζορίζεστε, με κανέναν τρόπο. Νοιώστε την κοιλιά να διευρύεται και να συστέλλεται. Συνεχίστε ν’ αναπνέετε αργά και βαθιά.
koiliaki anapnoiΑρχίστε να μετράτε τις αναπνοές σας ξεκινώντας από το 25 ως εξής: επαναλάβετε νοητικά, « εισπνοή 25 – εκπνοή 25, εισπνοή 24 – εκπνοή 24, εισπνοή 23 – εκπνοή 23» και συνεχίστε μεχρί να φτάσετε στο μηδέν. Κρατήστε την επιγνωσή στο μέτρημα και στην κίνηση της κοιλιάς. Αν ο νούς πηγαίνει σε άλλες σκέψεις και χάσετε το μέτρημα αρχίστε να μετράτε ξανά από το 25 . Αν ο νούς μείνει συγκεντρωμένος για λίγα λεπτά στην αναπνοή, όλο το σώμα θα χαλαρώσει.

Η πρακτική αυτή χαλαρώνει όλο το ψυχοσωματικό σύστημα, είναι ιδανική πριν από τον ύπνο και καταπολεμά την αυπνία, απομακρύνει την σωματική και την νοητική κόπωση. Μαλάσσει απαλά όλα τα όργανα της κοιλιάς και έχει ευεργετική επίδραση στην καρδιακή λειτουργία και βελτιώνει την οξυγόνοση και την κυκλοφορία του αίματος. Η κοιλιακή αναπνοή είναι ο πιό φυσικός και αποτελεσματικός τρόπος αναπνοής. Συχνά όμως το ξεχνάμε, εξαιτίας της έντασης, της κακής στάσης του σώματος, των στενών ρούχων και της έλλειψης εξάσκησης. Μόλις η τεχνική αυτή ξαναγίνει μέρος της καθημερινής ζωής και όταν αποκατασταθεί ο σωστός τρόπος αναπνοής, επέρχεται μεγάλη βελτίωση στη σωματική και νοητική ευεξία.

Μπράμαρι Πραναγιάμα (αναπνοή του βουιτού της μέλισσας)

Καθήστε σε μία άνετη στάση διαλογισμού σταυροπόδι ή σε καρέκλα με την σπονδυλική στήλη ευθυτενή, το κεφάλι σε ευθυγράμμιση και τις παλάμες πάνω στα γόνατα. Κλείστε τα μάτια και χαλαρώστε όλο το σώμα για λίγο. Τα χείλη πρέπει να παραμείνουν απαλά κλειστά και τα δόντια ελαφρά απομακρυσμένα σε όλη τη διάρκεια της πρακτικής. Βεβαιωθείτε οτι το σαγόνι είναι χαλαρωμένο. Σηκώστε τα χέρια στο πλάι στο ύψος των ώμων και λυγίστε τους αγκώνες φέρνοντας τις παλάμες προς τα αυτιά. Χρησιμοποιήστε τους δείκτες ή τους μέσους για να κλείσετε καλά τα αυτιά. Φέρτε την επίγνωση στο κέντρο του κεφαλιού ακριβώς πίσω απο το μέτωπο σας.

Εισπνεύστε από την μύτη και εκπνεύστε αργά και ελεγχόμενα ενώ παράγετε ένα βαθύ και σταθερό βουιτό σαν της μέλισσας. Ο ήχος του βουιτού χρειάζεται να είναι απαλός, ομοιόμορφος και συνεχής σε όλη την διάρκεια της εκπνοής. Συγκεντρωθείτε στον ήχο που παράγεται μέσα στο κρανίο. Με το τέλος της εκπνοής, εισπνεύστε βαθιά και επαναλάβετε την διαδικασία.
bramariΚάντε 5 έως 10 επαναλήψεις ενώ σε περιπτώσεις υπερβολικής νοητικής έντασης ή άγχους μπορείτε να κάνετε περισσότερες.

Εξαλείφει την εγκεφαλική πίεση, ανακουφίζοντας τον θυμό, το άγχος και την αυπνία. Μειώνει την πίεση του αίματος. Δυναμώνει και βελτιώνει την φωνή και εξαλείφει τις παθήσεις του φάρυγγα. Οι δονήσεις των ήχων επιφέρουν ηρεμιστική επίδραση στο νού και στο νευρικό σύστημα


Τα άτομα με ινομυαλγία έχουν φλεγμονή του εγκεφάλου

ΝΕΑ ΕΡΕΥΝΑ  (25-9-2018)  Karolinska Institutet  Οι αιτίες της δυσκολίας στη θεραπεία του συνδρόμου πόνου ινομυαλγία είναι σε μεγάλο βαθ...